tham gia vào chức năng phát triển và biệt hóa tế bào. Đặc biệt, vitamin A có vai trò rất cần thiết tham dự về chức năng thị giác của mắt, chống bị quáng gà do khô mắt từ đó tránh dẫn tới khô kết mạc, loét giác mạc là một trong những nguyên nhân có thể gây mù lòa. Nhu cầu vitamin A cần được bảo đảm đầy đủ, không những thế nếu thiếu hoặc thừa vitamin A đều gây ra những hệ lụy không tốt.
Hậu quả của thiếu vitamin A
Gây bệnh khô mắt trong đó có vệt Bitot, khô giác mạc, nhuyễn giác mạc dẫn tới sẹo giác mạc gây mù vĩnh viễn.
Làm thoái hóa, sừng hóa các tế bào biểu mô giảm chức năng bảo vệ cơ thể.
Làm giảm khả năng đề kháng với bệnh tật nên tăng tỷ lệ tử vong tại trẻ em.
Làm trẻ chậm lớn, ví dụ thiếu vitamin A sớm có thể còn ảnh hưởng tới phát triển trí tuệ của trẻ lúc đến tuổi đi học.
Hệ lụy khi bị thừa vitamin A
Thừa vitamin A cũng gây ngộ độc nên không thể dùng tùy tiện. Vitamin A tan trong chất béo và có thể được tích lũy trong cơ thể.
Nếu tiêu thụ một lượng lớn vitamin A kéo dài hàng ngày sẽ dẫn đến các triệu chứng ngộ độc gan, đau khớp, đau đầu, biến đổi xương, nôn, da khô dễ bong vẩy hay gây thóp phồng ở trẻ em. Tuy nhiên, các biểu hiện này ít diễn ra do tiêu thụ vitamin A và betacaroten (tiền vitamin A) từ khẩu phần trừ lúc sử dụng quá nhiều betacaroten với thời gian dài sẽ dẫn tới rối loạn chuyển hóa betacaroten trong cơ thể và da phát triển thành vàng có tên là Xantoza. Nhưng hiện tượng này sẽ mất đi lúc ngừng sử dụng thực phẩm giàu chất này.
Hàng năm trong chương trình bộ phận chống thiếu vitamin A cho trẻ em đều dùng các viên vitamin A hàm lượng cao từ 100.000IU tới 200.000IU (tương đương 30.000 đến 60.000mcg) tùy theo tuổi của trẻ mỗi 6 tháng 1 lần. Các cháu phải được uống ở cơ sở y tế. Khuyến nghị mới nhất của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho phụ nữ thời kỳ mang thai không nên sử dụng vitamin A vượt quá 3.000mcg hàng ngày (tương đương 10.000 đơn vị quốc tế - IU) hoặc không nên vượt quá 7.500mcg (25.000IU) hàng tuần vì dùng thừa vitamin có thể gây quái thai. Khuyết tật trẻ sơ sinh hay gặp do mẹ sử dụng quá mức vitamin A gồm các dị dạng ở mặt và đầu như sứt môi - hở hàm ếch, bệnh tại hệ tim mạch, bộ phận sinh dục, thần kinh trung ương, hệ xương và cơ. Một liều đơn khoảng 150.000mcg (500.000IU) vitamin A có thể gây độc cho phụ nữ có thai. Do đó, phụ nữ có thai phải dùng đúng liều lượng vitamin A.
Đối với bà mẹ mới sinh con và đang cho con bú cho tới 2 tháng sau đẻ hoặc với bà mẹ không cho con bú đến 6 tuần có thể được uống 1 viên liều cao vitamin A là 200.000 IU (tương đương 60.000mcg).
Nguồn vitamin A có được từ đâu?
Từ các loại thực phẩm giàu vitamin A: Đây là nguồn vitamin A và betacaroten an toàn nhất. Có nhiều ở cả 2 nhóm thực phẩm Xuất xứ động vật và thực vật.
Trong thực phẩm Xuất xứ động vật có không ít vitamin A hay retinol rất tốt nhất, đa số ở dạng retinil ester. Gan là nơi dự trữ vitamin A nên gan có thành phần retinol cao nhất như gan gà có 6960mcg/100g, gan lợn có 6000mcg/100g. Ngoài ra, lươn có 1800mcg/100g và các chất béo từ thịt các loại cũng chứa một lượng vitamin A đáng kể .
Nguồn tiền vitamin A carotenoid thường là từ một số sản phẩm động vật như sữa, kem, bơ và trứng như có 875mcg/100g trứng vịt lộn, 700mcg/100g trứng gà, 600mcg/100g bơ ….
Nguồn tiền vitamin A betacaroten có không ít trong các loại củ có màu vàng/đỏ, các loại rau màu xanh thẫm, dầu cọ và các loại dầu ăn khác như gấc có 52.520mcg/100g; cà rốt có 5.040mcg/100g; rau ngót có 6.650mcg/100g; ớt vàng to có 5.790mcg/100g; rau dền cơm có 5.300mcg/100g; dưa hấu có 4.200mcg/100g; rau dền đỏ có 4.080mcg/100g… Theo các nghiên cứu sắp đây , khi vào cơ thể tiền vitamin A sẽ được chuyển thành vitamin A (theo tỷ lệ 12:1 đối với hoa quả chín và 22-24:1 đối với rau xanh).
Cần Quan tâm tới giới hạn tiêu thụ vitamin là mức tiêu thụ vitamin A cao nhất chỉ mất khoảng dài mà không gây ảnh hưởng phụ với toàn bộ mọi người. Có ba ảnh hưởng phụ cấp thiết nhất khi dùng vitamin A quá liều là giảm mật độ khoáng khoáng trong xương, làm dị dạng thai nhi và bất thông thường chức năng gan. Nên dùng lượng vitamin A có trong khẩu phần sẽ tốt hơn vì chúng ít gây các ảnh hưởng phụ.
BS. Phạm Thị Thục
0 nhận xét:
Đăng nhận xét